Of een aftrek van reiskosten bij gebruik van een taxi boven de enkelvoudige forfaitaire afstandsvergoeding op grond van § 9 lid 1 zin 3 nr. 4 EStG mogelijk is, wordt hierna besproken aan de hand van een uitspraak van het BFH.
Geschil: Taxikosten in plaats van de forfaitaire afstandsvergoeding aftrekbaar?
De eisers zijn echtgenoten, waarbij de echtgenoot vanwege een lichamelijke beperking niet in staat is zelfstandig auto te rijden. Om die reden gebruikte hij in de geschiljaren 2016 en 2017 een taxi om de afstand tussen zijn woning en zijn eerste werkplek af te leggen. De eiser heeft de gemaakte reiskosten in zijn aangifte inkomstenbelasting in mindering gebracht op de inkomsten uit dienstbetrekking, hoewel deze de aftrek van een enkelvoudige forfaitaire afstandsvergoeding overschreden. Naar de mening van de eiser is een taxi namelijk een openbaar vervoermiddel in de zin van § 9 lid 2 zin 2 EStG, zodat een hogere aftrek van beroepskosten is toegestaan. Het bevoegde Finanzamt besloot na uitvoerige toetsing slechts de enkelvoudige forfaitaire afstandsvergoeding van € 0,30 per kilometer te erkennen (§ 9 lid 1 nr. 4 EStG).
Uitspraak BFH (9 juni 2022, VI R 26/20):
Volgens § 9 lid 1 zin 3 nr. 4 zin 1 van de Duitse wet op de inkomstenbelasting (EStG) zijn ook de kosten van de werknemer voor de woon-werkverkeer tussen woning en eerste werkplek beroepskosten. Ter compensatie van deze kosten dient volgens § 9 lid 1 zin 3 nr. 4 zin 2 EStG in de in de geschiljaren geldende rechtsgrondslag voor elke werkdag een forfaitaire afstandsvergoeding van € 0,30 per volle kilometer afstand tussen woning en eerste werkplek te worden toegepast. Volgens § 9 lid 2 zin 2 EStG kunnen kosten voor het gebruik van openbare vervoermiddelen ook in aanmerking worden genomen, voor zover zij de in het kalenderjaar in totaal aftrekbare forfaitaire afstandsvergoeding overschrijden.
Het begrip 'openbaar vervoermiddel' is in de EStG echter niet wettelijk nauwkeurig gedefinieerd. Het gaat hierbij om een onbepaald rechtsbegrip. Als hulpmiddel om te bepalen hoe een taxi moet worden ingedeeld, dient in aanmerking te worden genomen dat het vervoer van personen met een motorvoertuig in het gelegenheidsverkeer vergunningsplichtig is. Dit duidt erop dat een taxi niet als openbaar vervoermiddel kan worden beschouwd. Daarnaast dient rekening te worden gehouden met de achtergrond van de forfaitaire afstandsvergoeding. Met de wet ter invoering van een forfaitaire afstandsvergoeding heeft de wetgever met ingang van 1 januari 2001 om milieu- en verkeerspolitieke redenen voor het eerst een vervoermiddel-onafhankelijke forfaitaire afstandsvergoeding ingevoerd. Deze diende ertoe dat het gebruik van een motorvoertuig fiscaal niet langer wordt bevoordeeld wanneer de kosten voor het gebruik van een openbaar vervoermiddel lager zijn. De door de wetgever genomen maatregelen waren daarbij gericht op het gebruik van openbaar vervoer in het lijnverkeer. Het gebruik van een taxi draagt daarentegen niet in verhoogde mate bij aan een milieu- en verkeerspolitieke verbetering en is daarmee vergelijkbaar met een motorvoertuig. Tot slot oordeelde het BFH dat een taxi niet als openbaar vervoermiddel in de zin van § 9 lid 2 zin 2 EStG kan worden aangemerkt en dat de eiser de ritten tussen woning en eerste werkplek dus met de enkelvoudige forfaitaire afstandsvergoeding op grond van § 9 lid 1 zin 3 nr. 4 zin 2 EStG heeft verrekend.
Veelgestelde vragen
Veelgestelde vragen
Geldt een taxi als openbaar vervoer in de zin van § 9 Abs. 2 S. 2 EStG?
Nee. De BFH heeft bij arrest van 09.06.2022 (VI R 26/20) beslist dat een taxi geen openbaar vervoermiddel is in de zin van § 9 Abs. 2 S. 2 EStG. De wetgever had bij de bevoordeling van openbaar vervoer het lijndienstvervoer voor ogen, niet het vergunningplichtige gelegenheidsvervoer per taxi.
Kunnen taxikosten voor ritten naar de eerste werkplek bovenop de forfaitaire kilometervergoeding worden afgetrokken?
Nee. Aangezien een taxi volgens de rechtspraak van het BFH niet als openbaar vervoermiddel geldt, zijn ritten tussen woning en eerste werkplek met een taxi alleen aftrekbaar tegen de forfaitaire kilometervergoeding (in de betreffende jaren 0,30 € per afstandskilometer). De in § 9 Abs. 2 S. 2 EStG voorziene mogelijkheid om hogere werkelijke kosten in aanmerking te nemen, is niet van toepassing.
Speelt een lichamelijke beperking van de werknemer een rol bij de beoordeling van de taxikosten?
Voor de kwalificatie van de taxi als openbaar vervoermiddel volgens § 9 Abs. 2 S. 2 EStG speelt een lichamelijke beperking geen rol. Ook wanneer de werknemer om gezondheidsredenen op de taxi is aangewezen, blijft het bij de kilometerforfait (Entfernungspauschale). Een verdergaande aftrek komt hooguit in aanmerking via andere regelingen, zoals buitengewone lasten.
Waarom behandelt de wetgever openbaar vervoer gunstiger dan personenauto of taxi?
Met de per 01.01.2001 ingevoerde vervoermiddelonafhankelijke kilometervergoeding (Entfernungspauschale) streefde de wetgever milieu- en verkeerspolitieke doelen na. Het gebruik van het lijnvervoer mocht niet langer worden benadeeld ten opzichte van de personenauto. Aangezien een taxi, vergelijkbaar met een personenauto, individueel wordt ingezet en geen vergelijkbare ecologische bijdrage levert, wordt deze niet bevoordeeld.
Welke bepaling regelt de aftrek van werkkosten voor ritten tussen woning en eerste werkplek?
Bepalend is § 9 Abs. 1 S. 3 Nr. 4 EStG. Daarmee worden de uitgaven forfaitair vergoed via de afstandsforfait per volledige afstandskilometer. Hogere werkelijke kosten kunnen op grond van § 9 Abs. 2 S. 2 EStG uitsluitend in aanmerking worden genomen bij gebruik van openbaar vervoer – niet bij auto of taxi.