Alleenstaande belastingplichtigen kunnen aanspraak maken op een tegemoetkoming voor alleenstaande ouders (§ 24b EStG), wanneer ten minste één kind tot hun huishouden behoort waarvoor zij recht hebben op een kindervrijstelling (§ 32 Abs. 6 EStG) of kinderbijslag. De tegemoetkoming is bedoeld om de hogere kosten van levensonderhoud en huishouding van alleenstaande ouders, die er financieel alleen voor staan, te compenseren.
De tegemoetkoming bedraagt voor het eerste kind 4.008 EUR per jaar in de aanslagjaren 2020 en 2021. Met het JStG 2022 is de tegemoetkoming voor het eerste kind verhoogd tot 4.260 EUR in het aanslagjaar 2022. Voor elk volgend kind geldt een tegemoetkoming van 240 EUR, zowel voor de aanslagjaren 2020 en 2021 als voor 2022.
Aanvraag tegemoetkoming voor alleenstaande ouders
Voor werknemers die voldoen aan de voorwaarden voor aftrek van een tegemoetkoming voor alleenstaande ouders, wordt deze rechtstreeks via de loonadministratie verrekend op basis van belastingklasse II. Wanneer een dergelijke tegemoetkoming echter ook voor verdere kinderen (240 EUR) rechtstreeks via de loonadministratie moet worden verrekend, dient hiervoor een aanvraag te worden ingediend.
Voor zelfstandigen en ondernemers wordt de tegemoetkoming voor alleenstaande ouders in de aangifte inkomstenbelasting – bijlage Kind – meegenomen, zodat deze van de som van de inkomsten wordt afgetrokken.
Wie geldt als alleenstaand?
Als alleenstaand in de zin van de Duitse inkomstenbelastingwet gelden natuurlijke personen die geen mogelijkheid hebben om gebruik te maken van de splittingmethode (§ 26 Abs. 1 EStG) of die verweduwd zijn, en daarnaast geen huishoudelijke gemeenschap voeren met andere meerderjarige personen.
Huishoudelijke gemeenschap met meerderjarige persoon – schadelijk?
Wanneer naast de alleenstaande belastingplichtige nog andere meerderjarige personen in het huishouden wonen, is de aftrek van de tegemoetkoming in beginsel uitgesloten (§ 24b Abs. 3 S. 1 EStG). Aftrek is echter toch mogelijk wanneer het bij de andere meerderjarige persoon gaat om een eigen kind, adoptie-, pleeg-, stief- of kleinkind waarvoor de belastingplichtige recht heeft op een kindervrijstelling of kinderbijslag.
Opgemerkt moet worden dat het ministerie van Financiën van Sleeswijk-Holstein de opvang van een meerderjarige vluchteling in het huishouden van de alleenstaande ouder niet als schadelijk beschouwt voor de aftrek van de tegemoetkoming voor alleenstaande ouders.
Aan welke ouder komt de tegemoetkoming voor alleenstaande ouders toe?
De tegemoetkoming voor alleenstaande ouders komt in beginsel toe aan de ouder in wiens huishouden het kind is ingeschreven of duurzaam is ondergebracht.
Een tegemoetkoming voor alleenstaande ouders komt ook toe aan een ouder wanneer het kind tijdelijk elders is ondergebracht (bijvoorbeeld om opleidingsredenen), maar nog op het woonadres van de alleenstaande ouder is ingeschreven.
Is het kind gelijkwaardig bij beide ouders ondergebracht, dan moeten de ouders onderling afstemmen wie van beiden de tegemoetkoming voor alleenstaande ouders claimt. Is deze echter reeds bij een van beiden via de loonadministratie op basis van belastingklasse II verrekend, dan is een keuze tussen de ouders uitgesloten. Maken de ouders geen keuze, dan wordt de tegemoetkoming verrekend bij de ouder die de kinderbijslag ontvangt.
Deze uitgebreide afwegingen voor de tegemoetkoming voor alleenstaande ouders zijn nodig omdat deze niet kan worden gedeeld, maar in zijn geheel aan één ouder toekomt.
Komen uit het huwelijk twee kinderen voort, dan is het fiscaal het voordeligst om telkens één kind bij één ouder als woonachtig in te schrijven, omdat dan beide ouders de volledige tegemoetkoming voor het eerste kind van 4.008 EUR respectievelijk 4.260 EUR ontvangen. In plaats dat een ouder voor het tweede kind „slechts" 240 EUR aan tegemoetkoming krijgt.
Tijdsevenredige toekenning van de tegemoetkoming voor alleenstaande ouders
De tegemoetkoming voor alleenstaande ouders moet worden verminderd voor elke volle kalendermaand waarin niet aan de voorwaarden van § 24b EStG wordt voldaan.
Markante tijdvakken vanaf welke een verdeling moet worden gemaakt, zijn:
- Vanaf de geboortemaand van het kind
- Vanaf de maand van scheiding van de echtgenoten
- Vanaf de maand van het sluiten van het huwelijk
- Vanaf de maand van overlijden van een echtgenoot
Voorbeeld:
Wordt een (eerste) kind bijvoorbeeld in april 2022 geboren, dan geldt voor het geboortejaar slechts een tegemoetkoming van 3.195 EUR (4.260 EUR x 9/12).
Veelgestelde vragen
Veelgestelde vragen
Wie heeft recht op het ontlastingsbedrag voor alleenstaande ouders volgens § 24b EStG?
Recht hierop hebben alleenstaande belastingplichtigen tot wier huishouden ten minste één kind behoort waarvoor zij recht hebben op een Kinderfreibetrag of Kindergeld. Als alleenstaand gelden personen die geen gebruik kunnen maken van het Ehegattensplitting of die verweduwd zijn en geen huishouden delen met een andere meerderjarige persoon. Uitzonderingen gelden wanneer de andere meerderjarige persoon een eigen kind is waarvoor Kindergeld of een Kinderfreibetrag wordt verleend.
Hoe hoog is het Entlastungsbetrag voor alleenstaande ouders in de aanslagjaren 2020 tot 2022?
Voor het eerste kind bedraagt het Entlastungsbetrag in de aanslagjaren 2020 en 2021 telkens 4.008 EUR per jaar. Door het JStG 2022 is dit met ingang van aanslagjaar 2022 verhoogd naar 4.260 EUR. Voor elk volgend kind wordt aanvullend 240 EUR per jaar toegekend.
Hoe wordt het ontlastingsbedrag voor alleenstaande ouders aangevraagd resp. in aanmerking genomen?
Bij werknemers wordt het basisbedrag automatisch via loonbelastingklasse II in aanmerking genomen. Voor het verhogingsbedrag van 240 EUR per extra kind is een afzonderlijke aanvraag bij het Finanzamt vereist. Zelfstandigen en ondernemers maken het ontlastingsbedrag geldend via de bijlage Kind bij de inkomstenbelastingaangifte.
Welke ouder heeft recht op de Entlastungsbetrag bij gescheiden levende ouders?
De Entlastungsbetrag komt toe aan de ouder bij wie het kind staat ingeschreven of duurzaam is ondergebracht. Is het kind bij beide ouders gelijkwaardig ondergebracht, dan mogen de ouders kiezen aan wie het bedrag toekomt; maken zij geen keuze, dan ontvangt de ouder die recht heeft op het kindergeld het bedrag. Een verdeling tussen de ouders is uitgesloten; het bedrag wordt steeds slechts aan één ouder volledig toegekend.
Wanneer vindt een tijdsevenredige verlaging van de Entlastungsbetrag für Alleinerziehende plaats?
De Entlastungsbetrag wordt verlaagd voor elke volle kalendermaand waarin niet aan de voorwaarden van § 24b EStG is voldaan. Relevante momenten zijn de geboortemaand van het kind, de maand van scheiding of huwelijkssluiting en de overlijdensmaand van een echtgenoot. Voorbeeld: wordt het eerste kind in april 2022 geboren, dan bedraagt de Entlastungsbetrag slechts 9/12 van 4.260 EUR, dus 3.195 EUR.
Is een huishouden delen met een meerderjarige persoon schadelijk voor de Entlastungsbetrag?
In principe sluit het samenwonen met een andere meerderjarige persoon de Entlastungsbetrag uit (§ 24b Abs. 3 S. 1 EStG). Een uitzondering geldt wanneer het gaat om een eigen biologisch kind, adoptie-, pleeg-, stief- of kleinkind waarvoor recht op Kindergeld of een Kinderfreibetrag bestaat. Volgens het Finanzministerium Schleswig-Holstein is ook de opvang van een meerderjarige vluchteling in het huishouden niet schadelijk.