Vaak rijst de vraag of uitgaven voor de eigen beroepsopleiding als beroepskosten (Werbungskosten) of als buitengewone lasten (Sonderausgaben) aftrekbaar zijn. In de onderstaande tekst lichten wij dit toe.
Grondslagen: aftrekbaarheid van opleidingskosten
Bij uitgaven voor beroepsgerichte opleidingsmaatregelen maakt het Duitse belastingrecht onderscheid tussen de in beginsel volledig als Werbungskosten aftrekbare opleidings- en bijscholingskosten en de slechts beperkt, tot een maximumbedrag (6.000 EUR), als Sonderausgaben aftrekbare kosten voor de eerste opleiding (Erstausbildung). Onder een Erstausbildung verstaat de Duitse belastingdienst de eerste leerweg/beroepsopleiding of de eerste studie waarin de kennis voor de latere werkzaamheid wordt verworven. Een Erstausbildung is bovendien onderworpen aan het vereiste dat zij ten minste 12 maanden duurt en met een eindexamen wordt afgesloten. Werd een dergelijke opleiding (bijvoorbeeld een schoolse beroepsopleiding of een bachelor) met een minimumduur van 12 maanden reeds afgerond, dan kunnen de opleidingskosten in het kader van een vervolgopleiding (bijvoorbeeld een master) of een andere opleiding c.q. studie als Werbungskosten worden gekwalificeerd. Bij een onderbreking of een wisseling van studierichting zonder voorafgaand diploma is echter geen sprake van een afgeronde eerste studie. Als uitzondering geldt dat wanneer de belastingplichtige een opleiding/studie binnen een dienstbetrekking volgt (opleiding tot elektricien/duale studie) en daarbij loon ontvangt, de opleidingskosten reeds binnen een eerste opleiding/eerste studie als Werbungskosten kunnen worden gekwalificeerd, omdat zij in direct verband staan met de inkomsten uit dienstbetrekking (§ 19 EStG).
Dat de kwalificatie van de opleidingskosten als Werbungskosten voordelig is, valt te verklaren doordat Sonderausgaben in beginsel alleen aftrekbaar zijn wanneer er ook inkomsten van de belastingplichtige aanwezig zijn. Werbungskosten mogen daarentegen ook bij geringe of geen inkomstenverwerving worden afgetrokken, zolang zij in samenhang staan met het later uitgeoefende beroep. Bovendien kan door de kwalificatie van de opleidingskosten als Werbungskosten een verliesverrekening (Verlustvortrag) mogelijk worden, wanneer de uitgaven voor de opleiding de inkomsten in dat kalenderjaar overstijgen. Worden later in het beroepsleven weer hogere inkomsten gerealiseerd, dan kunnen deze verliesvorderingen worden verrekend. Verder geldt voor de aftrek van opleidingskosten als Sonderausgaben op grond van § 10 Abs. 1 Nr. 7 EStG een maximumbedrag van 6.000 EUR per kalenderjaar.
Aftrekbare kosten
In beginsel kunnen de volgende uitgaven voor beroepsgerichte opleidingsmaatregelen in de aangifte inkomstenbelasting worden opgevoerd:
- Betaalde rente over studieleningen (bijvoorbeeld BAföG)
- Collegegeld en semesterbijdragen enz.
- Uitgaven voor werkmiddelen (bijvoorbeeld computer, bureau, bureaustoel enz.)
- Reiskosten naar de opleidingsplek of universiteit
- Sollicitatiekosten voor studieplaats, buitenlandsemester enz.
- Verhuiskosten
Veelgestelde vragen
Veelgestelde vragen
Wanneer zijn opleidingskosten aftrekbaar als Werbungskosten (beroepskosten)?
Opleidingskosten zijn aftrekbaar als Werbungskosten wanneer er reeds een afgeronde eerste opleiding is (van minimaal 12 maanden met afsluitend examen) en het om een vervolgopleiding gaat, bijvoorbeeld een master na een bachelor. Ook bij een opleiding in het kader van een dienstverband (bijv. een duale studie of een leerwerktraject met loonbetaling) zijn de kosten reeds tijdens de eerste opleiding aftrekbaar als Werbungskosten, omdat er een rechtstreeks verband bestaat met inkomsten uit arbeid in loondienst.
Tot welk bedrag zijn kosten van een eerste opleiding aftrekbaar als Sonderausgaben (bijzondere uitgaven)?
Kosten voor een eerste opleiding zijn op grond van § 10 Abs. 1 Nr. 7 EStG uitsluitend als Sonderausgaben aftrekbaar tot een maximumbedrag van 6.000 EUR per kalenderjaar. Bovendien is aftrek alleen mogelijk wanneer de belastingplichtige in hetzelfde jaar inkomsten heeft.
Waarom is de aftrek als beroepskosten (Werbungskosten) voordeliger dan de aftrek als bijzondere uitgaven (Sonderausgaben)?
Werbungskosten kunnen ook zonder of bij lage inkomsten worden opgevoerd, zolang er een verband bestaat met het latere beroep. Overstijgen de Werbungskosten de inkomsten, dan is een verliesoverdracht mogelijk, die met latere hogere inkomsten kan worden verrekend. Sonderausgaben vervallen daarentegen wanneer er geen inkomsten zijn en zijn beperkt tot 6.000 EUR per jaar.
Aan welke voorwaarden moet een eerste opleiding fiscaal voldoen?
Een eerste opleiding in fiscale zin moet minimaal 12 maanden duren en met een eindexamen worden afgesloten. Een loutere onderbreking of een wisseling van studierichting zonder eerder behaald diploma geldt niet als afgeronde eerste studie en leidt er daarom niet toe dat latere opleidingsmaatregelen als Werbungskosten (beroepskosten) kwalificeren.
Welke uitgaven kunnen als opleidingskosten in de belastingaangifte worden opgevoerd?
Aftrekbaar zijn met name rente op opleidingsleningen (bijv. BAföG), college- en semestergelden, werkmiddelen zoals computer, bureau en bureaustoel, reiskosten naar de opleidingsinstelling of universiteit, sollicitatiekosten (bijvoorbeeld voor een studieplaats of buitenlandsemester) en verhuiskosten in verband met de opleiding.