Privégebruik van een zakelijke smartphone

Op grond van een recent arrest van de BFH is het gebruik van een zakelijke smartphone voor privédoeleinden ook dan op grond van § 3 Nr. 45 EStG belastingvrij, wanneer de werkgever deze mobiele telefoon voor een symbolische prijs van zijn werknemers koopt en deze vervolgens aan hen ter beschikking stelt.

Rechtsgeschil

De eiseres is een uitgeverij in de rechtsvorm van een GmbH & Co. KG. Deze kocht in 2015 van meerdere werknemers hun privé aangeschafte mobiele telefoons voor een symbolische prijs van één tot zes euro. Tegelijkertijd sloot de eiseres met haar werknemers een aanvullende overeenkomst bij de arbeidsovereenkomst, waarin zij vastlegde dat zij de werknemers een mobiele telefoon ter beschikking stelt en de daaruit voortvloeiende kosten (abonnementskosten, gesprekskosten of flatrates) tot het overeengekomen bedrag voor haar rekening zou nemen. De hoogte van de uitgaven moesten de werknemers aantonen door het overleggen van de telefoonafrekening. Na beëindiging van het dienstverband dienden de werknemers het mobiele toestel aan de eiseres terug te geven.

In het kader van een loonbelastingcontrole kwam de controleur tot de conclusie dat het bij de verkoop van de gebruikte mobiele telefoons aan de eiseres ging om fiscaalrechtelijk misbruik van recht in de zin van § 42 AO. Zij stelde zich op het standpunt dat een willekeurige derde de mobiele telefoons tegen een marktconforme prijs aan zijn werkgever zou hebben verkocht en dat de eiseres de mobiele telefoons uitsluitend kocht om de belastingvrijstelling van § 3 Nr. 45 EStG te benutten.

Arrest van de BFH

De BFH deelde het standpunt van de eiseres, zodat de voordelen van het privégebruik van de mobiele telefoon op grond van § 3 Nr. 45 EStG als belastingvrij zijn aan te merken.

Voordeel in geld waardeerbaar

Allereerst stelde de BFH vast dat het bij de terbeschikkingstelling van een zakelijke mobiele telefoon voor privédoeleinden in beginsel om een voordeel in geld waardeerbaar gaat. De werknemers worden door de terbeschikkingstelling van een mobiele telefoon voor privédoeleinden objectief verrijkt, omdat zij zich de kosten besparen die anders voor de privéaanschaf van een smartphone nodig zouden zijn geweest. Dit (in geld waardeerbare) voordeel dat de eiseres aan haar werknemers heeft toegekend, is echter op grond van § 3 Nr. 45 EStG belastingvrij. De reden voor de belastingvrijstelling is dat de federale overheid het gebruik en de verspreiding van het internet door middel van personal computers en telecommunicatieapparatuur wil bevorderen.

Voorwaarden – belastingvrijstelling § 3 Nr. 45 EStG

Allereerst moet het bij de privé gebruikte mobiele telefoons gaan om begunstigde apparaten in de zin van § 3 Nr. 45 EStG. De mobiele telefoons vallen onder de categorie telecommunicatieapparatuur, die uitdrukkelijk in haar privégebruik is vrijgesteld van belasting.

Zakelijk apparaat van de werkgever

Daarnaast moet het bij de mobiele telefoons gaan om het economische eigendom van de werkgever. Aangezien de eiseres de draadloze eindapparaten in het litigieuze jaar van haar werknemers heeft verworven, kan ervan worden uitgegaan dat het om zakelijk eigendom van de eiseres gaat.

Geen schijnhandeling

Het economische eigendom van de eiseres aan de mobiele telefoons kan echter worden betwist, wanneer er sprake is van een schijnhandeling in de zin van § 117 BGB. Een schijnhandeling doet zich voor wanneer een van de betrokkenen zijn wilsverklaring slechts voor de schijn aflegt, beide contractspartijen het over het schijnkarakter eens zijn en de overeengekomen rechtshandeling derhalve geen geldigheid heeft. Volgens de BFH is een schijnhandeling in het onderhavige rechtsgeschil uit te sluiten, omdat het tot stand komen van een geldige koopovereenkomst juist het doel van de overeenkomst tussen werkgeefster en werknemers was. Anders zou de eiseres immers niet civielrechtelijk eigenaar van de apparaten zijn geworden.

Geen toets aan zakelijkheid (Fremdvergleich) vereist

De koopovereenkomst moet in haar geldigheid ook stand kunnen houden bij een toets aan zakelijkheid (Fremdvergleich). In tegenstelling tot het standpunt van de belastingdienst sluit de BFH in dit rechtsgeschil een dergelijke toets echter uit. Naar de opvatting van de BFH bestaat tussen de eiseres en haar werknemers een natuurlijke belangengemeenschap. Als gevolg van deze belangengemeenschap heeft elke contractspartij zijn economische belangen gewaarborgd. De werknemers ontvangen naast de verkoop van hun privé mobiele telefoon het voordeel dat de werkgeefster hen de kosten voor het gebruik van hun zakelijke mobiele telefoon vergoedt. Bovendien bestond er ook geen privérelatie tussen de contractspartijen waardoor de symbolische koopprijs te bekritiseren zou zijn. Er dient echter op te worden gewezen dat de belastingdienst in beginsel een belastingvrijstelling bij de aankoop van een mobiele telefoon van werknemers tegen een symbolische koopprijs niet toestaat, omdat de koopovereenkomst geen stand zou kunnen houden bij een toets aan zakelijkheid en er derhalve geen zakelijk apparaat zou zijn (LSt-Handbuch, H 3.45, voorbeelden voor de toepassing van § 3 Nr. 45 EStG: voorbeeld 2).

Geen misbruik van recht

Ook het in eerste instantie verweten verwijt van fiscaal misbruik van recht op grond van § 42 AO is naar het oordeel van de BFH niet aan de orde. Veeleer vormt de aankoop van de privé mobiele telefoons door de eiseres van haar werknemers een snelle en eenvoudige mogelijkheid om over zakelijke smartphones te beschikken. Voorts beoogde de eiseres dat de apparaten duurzaam aan de bedrijfsvoering zouden dienen, omdat de werknemers deze aan het einde van hun dienstverband moesten teruggeven. Bovendien is de hoogte van de aanschafkosten voor de toekenning van de belastingvrijstelling op grond van § 3 Nr. 45 EStG irrelevant. In plaats daarvan kan de belastingvrijstelling worden benut door het tot stand komen van de koopovereenkomsten.

Aanwijzing: gebruik van de simkaart

De BFH stelt bovendien duidelijk dat het beroep op de belastingvrijstelling op grond van § 3 Nr. 45 EStG alleen mogelijk is wanneer de ter beschikking gestelde simkaart in het zakelijke apparaat van de werknemer is geplaatst.