In deze tijd komt het steeds vaker voor dat beide ouders voltijds werken en daardoor een gastouder nodig hebben voor de opvang van hun kinderen. Hieronder lichten we enkele inkomstenbelastingrechtelijke uitgangspunten van het werk als gastouder toe.
Vergoeding als gastouder
In de kinderdagopvang bestaat enerzijds de mogelijkheid om een particuliere vergoeding met de ouders van het kind af te spreken, of om door publieke instanties (gemeente) betaald te worden. De hoogte van de vergoeding door de publieke instanties wordt daarbij door henzelf vastgesteld op grond van § 23 SGB VIII. Bovendien worden bij deze vergoeding ook de ouders van het kind aangesproken. In beginsel dragen ouders op grond van § 90 Abs. 1 Nr. 3 SGB VIII bij in de kosten van de eigen kinderdagopvang. De eigen bijdrage is daarbij forfaitair gestaffeld en afhankelijk van het inkomen van de ouders, het aantal kinderen waarvoor recht op kinderbijslag bestaat, en de wekelijkse opvangduur door de gastouder.
Inkomenscategorie van de kinderdagopvang
In beginsel kunnen bij kinderdagopvang inkomsten uit niet-zelfstandige arbeid (§ 19 EStG) of uit zelfstandige arbeid (§ 18 Abs. 1 Nr. 1 EStG) worden behaald. In de praktijk komen inkomsten uit zelfstandige arbeid in de kinderdagopvang vaker voor. Niettemin kan de gastouder ook inkomsten uit niet-zelfstandige arbeid behalen, doordat de ouders respectievelijk de publieke instanties als werkgever fungeren. Bovendien is de gastouder gebonden aan aanwijzingen van de ouders respectievelijk publieke instanties met betrekking tot plaats, tijd en wijze van de opvang. In dat geval zou de gastouder als werknemer worden aangemerkt en zou zij dienovereenkomstig de feitelijke beroepskosten respectievelijk het forfait voor beroepskosten in aftrek kunnen brengen. Anderzijds kunnen ook inkomsten uit zelfstandige arbeid aanwezig zijn, aangezien de gastouder de werkzaamheden in de regel als vrij beroep uitoefent. Er is dus geen vooropleiding of afgelegd examen vereist voor de uitoefening van deze werkzaamheden. De inkomsten uit zelfstandige arbeid kunnen meestal worden bepaald aan de hand van een kasstelsel-resultatenrekening (Einnahmenüberschuss-Rechnung).
Werkelijke bedrijfskosten of forfaitaire bedrijfskostenaftrek?
Wanneer er sprake is van inkomsten uit zelfstandige arbeid, dient men er rekening mee te houden dat ofwel de werkelijk gemaakte kosten ofwel een forfaitaire bedrijfskostenaftrek in aanmerking kan worden genomen. Toepassing van de forfaitaire bedrijfskostenaftrek is echter alleen mogelijk wanneer de opvang van de kinderen plaatsvindt in het eigen huishouden van de gastouder. Tot de in aanmerking te nemen werkelijke bedrijfskosten behoren alle kosten die bij de opvang van de kinderen ontstaan (spel- en activiteitenmateriaal, hygiëneartikelen, maaltijden, reiskosten en specifiek voor de kinderopvang afgesloten verzekeringen). Daarnaast kunnen ook huurkosten voor de ruimten die voor de opvang van de kinderen worden gebruikt, in aftrek worden gebracht. Het forfait voor bedrijfskosten bedraagt daarentegen 300 euro per kind, op voorwaarde dat de gastouder een wekelijkse opvangduur van 40 uur haalt. Anders kan het forfait naar evenredigheid worden toegepast (300 € * overeengekomen opvangduur / 40 uur).
Veelgestelde vragen
Veelgestelde vragen
Welk type inkomsten heeft een gastouder fiscaal gezien?
Een gastouder kan inkomsten uit dienstbetrekking (§ 19 EStG) of uit zelfstandige arbeid (§ 18 Abs. 1 Nr. 1 EStG) genieten. In de praktijk overheersen de inkomsten uit zelfstandige arbeid, omdat de activiteit doorgaans als vrij beroep en zonder voorgeschreven opleiding wordt uitgeoefend. Er is alleen sprake van een dienstbetrekking als de gastouder gebonden is aan instructies wat betreft plaats, tijd en wijze van opvang en de ouders of een publieke instantie als werkgever optreden.
Hoe wordt de vergoeding in de kinderdagopvang bepaald?
De vergoeding kan ofwel privé met de ouders worden afgesproken, ofwel door publieke instanties (gemeente) worden betaald. Bij publieke financiering bepaalt de instantie de hoogte volgens § 23 SGB VIII. De ouders dragen volgens § 90 Abs. 1 Nr. 3 SGB VIII forfaitair en gestaffeld bij in de kosten – afhankelijk van inkomen, aantal kinderbijslaggerechtigde kinderen en wekelijkse opvangtijd.
Kan een gastouder kiezen tussen werkelijke bedrijfskosten en een forfait?
Ja, bij inkomsten uit zelfstandige arbeid bestaat een keuzerecht tussen het opvoeren van de werkelijke bedrijfskosten en een forfaitaire aftrek. Het forfait mag echter alleen worden toegepast wanneer de opvang in het eigen huishouden van de gastouder plaatsvindt. Vindt de opvang in andere ruimten plaats, dan zijn uitsluitend de werkelijke kosten aftrekbaar.
Hoe hoog is de forfaitaire bedrijfskostenaftrek voor gastouders?
De forfaitaire bedrijfskostenaftrek bedraagt 300 euro per opgevangen kind per maand bij een wekelijkse opvangtijd van 40 uur. Ligt de overeengekomen opvangtijd lager, dan wordt het forfait naar evenredigheid berekend volgens de formule 300 € × overeengekomen opvangtijd / 40 uur. Voorwaarde is steeds dat de opvang in het eigen huishouden van de gastouder plaatsvindt.
Welke kosten behoren tot de werkelijke bedrijfskosten in de kinderdagopvang?
Tot de aftrekbare bedrijfskosten behoren alle kosten die rechtstreeks samenhangen met de kinderopvang, zoals knutsel- en spelmateriaal, hygiëneartikelen, maaltijden, reiskosten en specifieke verzekeringen voor de kinderopvang. Ook huurkosten voor ruimtes die voor de opvang worden gebruikt, kunnen in aftrek worden gebracht. De verwerking vindt doorgaans plaats binnen een Einnahmenüberschussrechnung (vereenvoudigde winstbepaling op kasbasis).