Ter ondersteuning van bijzondere talenten bieden stichtingen in Duitsland en in de EU verschillende beursprogramma's aan. Deze dienen als financiële ondersteuning en moeten studenten een prikkel geven om hun volledige potentieel te benutten. Welke beursprestaties belastingvrij kunnen worden ontvangen en aan welke voorwaarden voor een belastingvrijstelling moet worden voldaan, wordt hieronder toegelicht.
Om de aantrekkelijkheid van een studiebeurs te vergroten, wordt deze op grond van § 3 Nr. 44 EStG (Duitse wet op de inkomstenbelasting) belastingvrij gesteld. Voor deze belastingvrijstelling moet echter aan een aantal voorwaarden worden voldaan. De voorwaarden zijn dat de beurs uit openbare middelen wordt verstrekt, dat er geen verplichting tot een bepaalde tegenprestatie of werknemersprestatie bestaat en dat de beurs een bedrag dat nodig is voor het uitvoeren van onderzoekstaken of voor de bestrijding van de kosten van levensonderhoud niet overschrijdt.
Toetsing van de belastingvrijheid door belastingdiensten
Het voor de vennootschapsbelastingaanslag van de beursverstrekker bevoegde belastingkantoor moet eveneens beoordelen of een beurs overeenkomstig de voorwaarden van § 3 Nr. 44 EStG belastingvrij kan blijven. Een toetsing vindt plaats wanneer de beursontvanger bij het genoemde belastingkantoor of bij zijn belastingkantoor van de woonplaats een dergelijke toetsing aanvraagt. Aansluitend ontvangt hij een verklaring waarin de voorwaarden van § 3 Nr. 44 EStG zijn getoetst en de beursprestatie hetzij belastingplichtig hetzij belastingvrij is gesteld. Belangrijk is dat de toetsing van een dergelijke belastingvrijheid voor het belastingkantoor bindend is en dat er dus geen verdere toetsing door het belastingkantoor mag plaatsvinden. Een dergelijke toetsing is echter alleen mogelijk bij binnenlandse beursverstrekkers.
Waarmee moet rekening worden gehouden bij beurzen uit de EU?
Opdat Duitse beursprestaties niet worden bevoordeeld, moeten ook beurzen uit het EU-buitenland belastingvrij worden gesteld. Tenminste wanneer aan de voorwaarden van § 3 Nr. 44 EStG is voldaan en de beursverstrekker aan de Duitse vereisten van het recht inzake algemeen nut voldoet. Om aan de vereisten van het recht inzake algemeen nut te voldoen, is de beursontvanger verplicht om uitgebreide bewijsstukken aan zijn belastingkantoor van de woonplaats over te leggen. Bijvoorbeeld de statuten, werkterreinen, kasverslagen enz.
Hoe hoog mogen beurzen zijn?
In een BFH-uitspraak (BFH-uitspraak van 24-2-2015, VIII R 43/12) is bepaald dat voor een passende hoogte van de beursprestatie niet de actuele BAföG-bedragen (Duitse studiefinanciering) maatgevend moeten zijn, maar dat rekening moet worden gehouden met de individuele levenssituatie van de beursontvanger. Daartoe behoren de leeftijd, de academische vooropleiding en de kosten van levensonderhoud waarmee in een dergelijke situatie typisch gerekend kan worden. Ter oriëntatie kan het laatste salaris dienen dat vóór de beurs werd ontvangen.
Geen verplichting tot werknemersprestaties
In het geschil voor het FG Berlin-Brandenburg ontving de eiseres vanaf het 3e semester van haar masteropleiding een lerarenbeurs ter hoogte van 500 EUR per maand. Als tegenprestatie voor de financiële ondersteuning verplichtte zij zich om ten minste 3 jaar als leerkracht in Berlijn werkzaam te zijn. Naar de opvatting van het FG Berlin-Brandenburg (uitspraak van 30-3-2022, 16 K 2083/20) vervalt daarmee de belastingvrijheid van § 3 Nr. 44 EStG. Voorwaarde daarvoor was namelijk dat de beursontvanger niet wordt verplicht tot een bepaalde wetenschappelijke of artistieke tegenprestatie of een andere werknemersactiviteit. Aangezien de eiseres na het succesvol afronden contractueel verplicht was om ten minste 3 jaar in Berlijn als leerkracht te werken, vervallen de voorwaarden van § 3 Nr. 44 EStG. Het FG Berlin-Brandenburg heeft bijgevolg geoordeeld dat het bij de ontvangen beurs om een belastingplichtige inkomst gaat. Een cassatieprocedure is bij de BFH aanhangig.
Veelgestelde vragen
Veelgestelde vragen
Onder welke voorwaarden zijn beurzen volgens § 3 Nr. 44 EStG belastingvrij?
Beurzen zijn volgens § 3 Nr. 44 EStG belastingvrij wanneer zij uit openbare middelen afkomstig zijn, er geen verplichting tot een specifieke wetenschappelijke, artistieke of werknemerachtige tegenprestatie bestaat en het bedrag niet hoger is dan wat nodig is voor de vervulling van de onderzoeksopdracht of het bestrijden van de kosten van levensonderhoud. Aan alle voorwaarden moet cumulatief worden voldaan.
Hoe wordt de belastingvrijstelling van een studiebeurs door het Finanzamt getoetst?
De toetsing vindt plaats op verzoek van de beursontvanger bij het Finanzamt dat verantwoordelijk is voor de vennootschapsbelastingaanslag van de beursverstrekker, of bij het Finanzamt van de woonplaats. De beursontvanger ontvangt een verklaring waarin de belastingplicht of belastingvrijstelling bindend wordt vastgesteld. Een hernieuwde toetsing door het Finanzamt is daarna uitgesloten. Deze procedure is echter alleen mogelijk bij binnenlandse beursverstrekkers.
Zijn beurzen uit het EU-buitenland in Duitsland belastingvrij?
Ja, beurzen uit het EU-buitenland zijn in beginsel eveneens belastingvrij, mits aan de voorwaarden van § 3 Nr. 44 EStG is voldaan en de buitenlandse beursverstrekker voldoet aan de Duitse vereisten voor algemeen nut. De beursontvanger moet hiertoe uitgebreide bewijsstukken indienen bij het Finanzamt van zijn woonplaats, zoals statuten, activiteitenoverzichten en kasverslagen.
Hoe wordt de passende hoogte van een belastingvrije beurs vastgesteld?
Volgens het BFH-arrest van 24-2-2015 (VIII R 43/12) zijn niet de BAföG-tarieven bepalend, maar de individuele leefsituatie van de beursontvanger. Daarbij worden leeftijd, academische vooropleiding en gangbare kosten van levensonderhoud meegewogen. Ter oriëntatie kan ook het laatst vóór de beurs verdiende salaris worden gehanteerd.
Vervalt de belastingvrijstelling als de beurs gekoppeld is aan een latere arbeidsverplichting?
Ja. Het FG Berlin-Brandenburg (uitspraak van 30-3-2022, 16 K 2083/20) oordeelde dat de belastingvrijstelling op grond van § 3 Nr. 44 EStG vervalt wanneer de bursaal zich verplicht na afronding van de studie gedurende een bepaalde periode in loondienst te werken. In de concrete zaak was een lerarenbursaal verplicht ten minste drie jaar als docent in Berlijn werkzaam te zijn. Een cassatieprocedure is aanhangig bij het BFH.