De X. Senat van het Bundesfinanzhof (BFH) heeft zich met arrest van 25 maart 2015 X R 20/13 uitgesproken over de schattingsmethode van de tijdreeksvergelijking. Deze methode wordt door de belastingdienst in het kader van bedrijfscontroles in toenemende mate toegepast, met name bij horecabedrijven. Het gaat om een wiskundig-statistische verificatiemethode, waarbij de jaarlijkse omzet en de inkoop van goederen van het bedrijf worden opgedeeld in kleine eenheden – doorgaans in periodes van een week. Voor elke week wordt vervolgens het bruto-opslagpercentage (de verhouding tussen omzet en inkoop) bepaald. De belastingdienst gaat ervan uit dat het hoogste bruto-opslagpercentage dat voor een willekeurige periode van tien weken wordt vastgesteld, op het gehele jaar moet worden toegepast. Daardoor ontstaan rekenkundig meestal aanzienlijke bijschattingen ten opzichte van de door de belastingplichtige opgegeven omzet. De BFH heeft deze schattingsmethode nu alleen onder de volgende voorwaarden toegestaan:
- De verhouding tussen omzet en inkoop binnen het bedrijf moet gedurende het hele jaar grotendeels constant zijn.
- Bij een formeel correcte boekhouding is de tijdreeksvergelijking als bewijs van materiële gebreken in de boekhouding bij voorbaat ongeschikt.
- Is de boekhouding weliswaar formeel niet correct, maar zijn materiële onjuistheden niet concreet aangetoond, dan hebben andere schattingsmethoden voorrang.
- Ook wanneer dergelijke andere schattingsmethoden niet beschikbaar zijn, mogen de resultaten van een tijdreeksvergelijking niet zonder meer worden overgenomen, maar kunnen zij hooguit een aanknopingspunt voor een bijschatting vormen.
- Alleen wanneer de materiële onjuistheid van de boekhouding al op grond van andere inzichten vaststaat, kunnen de resultaten van een – technisch correct uitgevoerde – tijdreeksvergelijking ook voor de omvang van de bijschatting worden gebruikt.
In dit verband heeft de BFH bovendien beslist dat bij het gebruik van een programmeerbaar kassasysteem reeds het ontbreken van de daarvoor bewaarplichtige documentatie (gebruiksaanwijzing, programmeerprotocollen) een formeel gebrek in de boekhouding vormt, dat in beginsel reeds op zichzelf tot een bijschatting kan leiden.
Veelgestelde vragen
Veelgestelde vragen
Wat is de tijdreeksvergelijking als schattingsmethode van de Duitse belastingdienst?
De tijdreeksvergelijking is een wiskundig-statistische controlemethode die met name bij horecabedrijven in het kader van Außenprüfungen (belastingcontroles) wordt toegepast. Daarbij worden de jaaromzet en de inkopen opgesplitst in weekperioden en wordt per week de bruto-opslagmarge bepaald. De belastingdienst past vervolgens de hoogste opslagmarge van een willekeurige periode van tien weken toe op het gehele jaar, wat vaak leidt tot aanzienlijke bijschattingen.
Onder welke voorwaarden is de tijdreeksvergelijking volgens de BFH toegestaan?
Volgens het BFH-arrest van 25-03-2015 (X R 20/13) is de tijdreeksvergelijking alleen toegestaan wanneer de verhouding tussen omzet en goedereninkoop binnen de onderneming gedurende het hele jaar grotendeels constant is. Bij een formeel correcte boekhouding is de methode bij voorbaat ongeschikt om materiële gebreken aan te tonen. Bij uitsluitend formele gebreken zonder concreet aangetoonde materiële onjuistheden hebben andere schattingsmethoden voorrang.
Mogen de resultaten van een tijdreeksvergelijking zonder meer worden overgenomen voor de hoogte van een bijschatting?
Nee. Zijn er geen andere schattingsmethoden beschikbaar, dan mogen de resultaten niet ongetoetst worden overgenomen, maar vormen zij hooguit een aanknopingspunt voor een bijschatting. Alleen wanneer de materiële onjuistheid van de boekhouding reeds op basis van andere bevindingen vaststaat, kunnen de resultaten van een technisch correct uitgevoerde tijdreeksvergelijking ook worden gebruikt voor de bepaling van de hoogte.
Welke gevolgen heeft het ontbreken van programmeerprotocollen bij elektronische kassasystemen?
Bij gebruik van een programmeerbaar kassasysteem zijn de gebruiksaanwijzing en de programmeerprotocollen bewaarplichtig. Ontbreken deze documenten, dan vormt dit volgens de BFH op zichzelf al een formeel gebrek in de boekhouding. Dit gebrek rechtvaardigt in beginsel reeds op zichzelf een aanvullende schatting door de belastingdienst.
Welke rol speelt een formeel correcte boekhouding bij de tijdreeksvergelijking?
Is de boekhouding formeel correct, dan is de tijdreeksvergelijking ongeschikt om materiële gebreken aan te tonen en mag deze niet worden gebruikt voor bijschattingen. De methode kan een bestaande formeel correcte boekhouding dus niet ondermijnen, maar vereist voor toepassing verdergaande bezwaren.