Wanneer echtgenoten al lange tijd gescheiden wonen, kunnen zij toch gezamenlijk worden aangeslagen voor de inkomstenbelasting (FG Münster, uitspraak van 22-02-2017 – 7 K 2441/15 E; revisie niet toegelaten).
In de onderhavige uitspraak ging het om een echtpaar dat sinds 1991 getrouwd is en een zoon heeft die in datzelfde jaar werd geboren. De echtgenote verhuisde in 2001 met de zoon uit de tot dan toe gezamenlijk bewoonde eengezinswoning en betrok met hem een huurwoning. Enkele jaren later verhuisde de echtgenote naar een koopappartement.
De Belastingdienst legde de echtgenoten in 2012, zoals door hen verzocht, een gezamenlijke aanslag op. In het kader van een bedrijfscontrole heeft de Belastingdienst de gezamenlijke aanslag echter geweigerd, met als motivering dat niet meer aan de voorwaarden daarvoor werd voldaan. Achteraf werd een individuele aanslag opgelegd, waartegen de echtgenoten beroep instelden.
De motivering van de echtgenoten luidde dat zij weliswaar ruimtelijk, maar niet persoonlijk en geestelijk van elkaar gescheiden leefden. De echtgenote (arts, voltijds werkzaam) was verhuisd omdat de situatie in het gezamenlijke huis lastig was geworden doordat de hulpbehoevende moeder van eiser in het huis meewoonde. Beide echtgenoten ontmoetten elkaar echter regelmatig 's avonds en in het weekend en ondernamen uitstapjes, vakanties en zondagse kerkbezoeken nog steeds gezamenlijk. Ook andere partners zijn er nooit geweest. Bovendien waren de echtgenoten van plan om op het gezamenlijk verworven perceel een bungalow te bouwen, om daar weer samen te gaan wonen.
De rechtbank stelde de eisers in het gelijk en motiveerde de uitspraak als volgt:
Het totaalbeeld – na persoonlijk verhoor van de echtgenoten en het horen van de zoon als getuige – wijst erop dat eisers niet duurzaam gescheiden leefden.
In de huidige tijd zijn ook vormen van ruimtelijk gescheiden samenleven gangbaar ("living apart together"), waardoor het ook mogelijk is dat eisers hun persoonlijke en geestelijke gemeenschap ondanks ruimtelijke scheiding hebben behouden.
Dat beide echtgenoten hebben bijgedragen aan de kosten voor de zoon en aan gezamenlijke activiteiten, maakt de opvatting van eisers nog geloofwaardiger.
Bovendien zijn eisers van plan om in de toekomst weer in een gezamenlijk huis samen te gaan wonen.
Overigens is het niet bezwaarlijk dat eisers in beginsel gescheiden kosten voerden, want ook dat is tegenwoordig bij ruimtelijk samenwonende echtgenoten gangbaar.
Veelgestelde vragen
Veelgestelde vragen
Is een gezamenlijke aanslag mogelijk ondanks gescheiden woningen van de echtgenoten?
Ja, een gezamenlijke aanslag voor de inkomstenbelasting is ook mogelijk wanneer echtgenoten ruimtelijk gescheiden in verschillende woningen leven. Doorslaggevend is dat de persoonlijke en geestelijke gemeenschap van de echtgenoten blijft bestaan en zij niet duurzaam gescheiden leven in de zin van § 26 EStG. Het FG Münster heeft dit met arrest van 22-02-2017 (7 K 2441/15 E) bevestigd.
Welke criteria pleiten tegen een duurzaam gescheiden leven bij ruimtelijke scheiding?
Aanwijzingen tegen een duurzaam gescheiden leven zijn regelmatige gezamenlijke activiteiten zoals uitstapjes, vakanties of weekendactiviteiten, een gezamenlijke levensplanning (bijv. een geplande hereniging) en het ontbreken van andere partners. Ook een gezamenlijke bijdrage aan de kosten voor kinderen en activiteiten ondersteunt de aanname van een voortbestaande leef- en economische gemeenschap.
Schaadt een gescheiden huishoudvoering van echtgenoten de gezamenlijke aanslag?
Nee, een in beginsel gescheiden kostenvoering van echtgenoten staat de gezamenlijke aanslag niet in de weg. Het FG Münster heeft geoordeeld dat ook bij echtparen die ruimtelijk samenleven een gescheiden kostenvoering inmiddels gebruikelijk is en dus niet pleit tegen een voortbestaande echtelijke levensgemeenschap.
Wat betekent 'living apart together' in fiscaalrechtelijke context?
'Living apart together' beschrijft paren die een vaste relatie hebben, maar bewust afzonderlijke woningen aanhouden. Het FG Münster heeft erkend dat deze leefvorm in de huidige tijd gebruikelijk is en dat de persoonlijke en geestelijke gemeenschap ondanks de ruimtelijke scheiding in stand kan blijven. Gevolg: een gezamenlijke aanslag (Zusammenveranlagung) blijft mogelijk.
Hoe wordt het bestaan van een echtelijke levensgemeenschap in een geschil aangetoond?
Het Finanzgericht beoordeelt het totaalbeeld van de omstandigheden. Daarbij kunnen het persoonlijke verhoor van de echtgenoten en getuigenverhoren (bijvoorbeeld van kinderen) worden ingezet. Onder meer worden de redenen voor het gescheiden wonen, de frequentie van gezamenlijke activiteiten, gezamenlijke financiële verplichtingen en concrete toekomstplannen voor het huwelijk getoetst.