Begrip schijnzelfstandigheid
Men wordt als schijnzelfstandig beschouwd wanneer men naar buiten toe weliswaar de status van zelfstandig ondernemer claimt, maar de feitelijke werkzaamheid eerder overeenkomt met die van een werknemer.
Voor een zelfstandige werkzaamheid pleiten vooral:
- Herkenbaar ondernemend handelen
- Vrijheid van instructies van de opdrachtnemer (de zelfstandige)
- Tewerkstelling van eigen sociaal verzekerde werknemers
- Duurzame werkzaamheid
- Plaats en tijdsindeling kunnen vrij worden gekozen
- Vrije honorariumafrekening
- Eigen boekhouding
- Opdrachten kunnen vrij worden aanvaard of geweigerd
De beoordeling hangt duidelijk af van de totale situatie; hieronder echter verdere kenmerken die op schijnzelfstandigheid wijzen:
- men is in wezen slechts voor één opdrachtgever werkzaam
- de voor de opdrachtgever verrichte werkzaamheden worden ook door diens werknemers uitgevoerd
- wanneer de vermeende zelfstandige de werkzaamheid eerder als werknemer van zijn opdrachtgever heeft verricht
- wanneer men volgens vaste werktijden werkt
- wanneer men in de ruimten van de opdrachtgever of op door hem bepaalde plaatsen werkt
Wat kan men doen om niet in de verdenking van schijnzelfstandigheid te geraken?
Zelfstandigen mogen niet gedurende langere perioden uitsluitend voor één enkele opdrachtgever werken; eveneens mogen zij niet meer dan 5/6 van hun totale omzet bij slechts één opdrachtgever behalen. De zelfstandige mag niet de indruk wekken dat hij ten opzichte van de opdrachtgever instructiegebonden is; deelname aan regelmatige interne vergaderingen zou bijvoorbeeld daarop kunnen wijzen.
Het risico van schijnzelfstandigheid
Het wezenlijke verschil tussen zelfstandigheid en schijnzelfstandigheid is dat men bij de laatste sociaal verzekeringsplichtig is en dienovereenkomstig socialezekerheidsbijdragen moeten worden afgedragen.
Wordt door de pensioenverzekering een schijnzelfstandige arbeidsverhouding aangenomen, dan begint de socialezekerheidsplicht reeds bij de aanvang van de werkzaamheid.
In het geval van schijnzelfstandigheid dreigen niet alleen de navorderingen van socialezekerheidsbijdragen (opdrachtnemer: maximaal 3 maanden met terugwerkende kracht / opdrachtgever: maximaal 30 jaar), maar maakt de opdrachtgever zich ook strafbaar. Het is namelijk precies geregeld dat werkgevers die socialezekerheidsbijdragen van werknemers aan de inningsinstantie onthouden, rekening moeten houden met geldboetes of zelfs met gevangenisstraffen tot vijf jaar. Om een risico door foutieve inschattingen te voorkomen, kunnen de betrokkenen binnen een maand na aanvang van de werkzaamheid een aanvraag (een zogeheten statusvaststellingsprocedure) indienen bij de Deutsche Rentenversicherung, die toetst of er sprake is van een sociaal verzekeringsplichtige tewerkstelling.
Veelgestelde vragen
Veelgestelde vragen
Wat betekent schijnzelfstandigheid?
Schijnzelfstandig is wie naar buiten toe als zelfstandig ondernemer optreedt, maar wiens feitelijke werkzaamheden overeenkomen met die van een werknemer. Doorslaggevend is de totale beoordeling van de werkomstandigheden, niet de formele aanduiding in het contract. Is er sprake van schijnzelfstandigheid, dan geldt een socialeverzekeringsplicht zoals bij een dienstverband.
Welke kenmerken pleiten voor een echte zelfstandige activiteit?
Voor een zelfstandige activiteit pleiten ondernemend handelen, het ontbreken van instructiebevoegdheid, eigen sociaalverzekeringsplichtige werknemers en de vrije keuze van werkplek, werktijd en opdrachten. Ook een eigen boekhouding, vrije honorariumvaststelling en de mogelijkheid om opdrachten af te wijzen zijn aanwijzingen. Doorslaggevend is altijd het totaalbeeld van de activiteit.
Welke aanwijzingen duiden op schijnzelfstandigheid?
Aanwijzingen zijn onder meer: werkzaamheden voor slechts één opdrachtgever, vaste werktijden, werken in de ruimten van de opdrachtgever en het uitvoeren van dezelfde taken als diens werknemers. Ook wanneer de zelfstandige eerder bij de opdrachtgever in loondienst was of in interne processen is geïntegreerd, pleit dit tegen een werkelijke zelfstandigheid.
Welke gevolgen dreigen bij vastgestelde schijnzelfstandigheid?
De socialeverzekeringsplicht geldt met terugwerkende kracht vanaf de aanvang van de werkzaamheden. De opdrachtgever kan tot 30 jaar met terugwerkende kracht worden aangesproken voor socialeverzekeringspremies, de opdrachtnemer maximaal 3 maanden terug. Daarnaast dreigen voor de opdrachtgever geldboetes of gevangenisstraffen tot vijf jaar wegens het onthouden van arbeidsloon.
Hoe kan men het risico van schijnzelfstandigheid afdekken?
Zelfstandigen moeten niet langdurig uitsluitend voor één opdrachtgever werken en niet meer dan 5/6 van hun omzet bij één klant behalen. Gezagsverhoudingen, bijvoorbeeld door deelname aan interne vergaderingen, moeten worden vermeden. Voor juridische zekerheid kan binnen één maand na aanvang van de werkzaamheden een Statusfeststellungsverfahren (statusvaststellingsprocedure) bij de Deutsche Rentenversicherung worden aangevraagd.