Met het zogenoemde 'Sanierungserlass' van het Bundesministerium der Finanzen (BMF) zouden saneringswinsten fiscaal worden begunstigd. De Bundesfinanzhof (BFH) heeft nu beslist dat het Sanierungserlass niet met terugwerkende kracht mag worden toegepast.
Achtergrond:
Met besluit van 28-11-2016 had de Grote Senaat van de BFH het Sanierungserlass reeds verworpen, omdat het in strijd is met het beginsel van rechtmatigheid van bestuur.
Daarop had het BMF de Finanzämter geïnstrueerd om het besluit in alle gevallen, waarin de bij de sanering betrokken schuldeisers uiterlijk op 08-02-2017 definitief afstand hebben gedaan van hun vorderingen, onverkort te blijven toepassen (zie schrijven van 27-04-2017).
Nu heeft de BFH in twee verdere uitspraken (BFH van 23-08-2017, I R 52/14 en X R 38/15) beslist dat deze instructie van het BMF op dezelfde wijze in strijd is met het beginsel van rechtmatigheid van bestuur als het Sanierungserlass zelf. Volgens de BFH had alleen de wetgever een dergelijke regeling kunnen treffen.
Omdat de instructie van het BMF in strijd is met het beginsel van rechtmatigheid van bestuur, mogen rechters het Sanierungserlass ook in oude gevallen niet toepassen.
Inmiddels zijn met de wet tegen schadelijke fiscale praktijken in verband met rechtenoverdrachten van 27-06-2017 op verzoek geldende belastingvrijstellingen voor saneringswinsten ingevoerd (vgl. § 3a EStG en § 7b GewStG). Volgens de BFH zijn deze bepalingen dus niet van toepassing op oude gevallen.
Bron: BFH
Veelgestelde vragen
Veelgestelde vragen
Wat houdt het saneringsbesluit (Sanierungserlass) van het BMF in?
Het Sanierungserlass van het Bundesministerium der Finanzen (BMF) bepaalde dat winsten uit een schuldkwijtschelding door schuldeisers in het kader van een ondernemingssanering (saneringswinsten) fiscaal begunstigd konden worden. Op basis hiervan kon de belastingdienst belastingen op saneringswinsten uitstellen of kwijtschelden. De Große Senat van het BFH heeft dit besluit echter bij beslissing van 28.11.2016 verworpen, omdat het in strijd is met het beginsel van wetmatigheid van bestuur.
Mag het Sanierungserlass nog worden toegepast op oude gevallen van vóór 08-02-2017?
Nee. De BFH heeft bij arresten van 23-08-2017 (I R 52/14 en X R 38/15) beslist dat ook de overgangsregeling van het BMF voor oude gevallen in strijd is met het beginsel van wetmatigheid van bestuur. Rechters mogen het Sanierungserlass dus ook niet toepassen wanneer schuldeisers uiterlijk op 08-02-2017 definitief afstand hebben gedaan van hun vorderingen. Alleen de wetgever had een dergelijke overgangsregeling kunnen invoeren.
Welke wettelijke regeling geldt vandaag voor de belastingvrijstelling van saneringswinsten?
Met de wet tegen schadelijke fiscale praktijken in verband met rechtenoverdracht van 27-06-2017 zijn op aanvraag verleende vrijstellingen voor saneringswinsten ingevoerd. Bepalend zijn § 3a EStG voor de inkomsten- en vennootschapsbelasting en § 7b GewStG voor de bedrijfsbelasting (Gewerbesteuer). De vrijstelling vereist een daartoe strekkende aanvraag van de belastingplichtige.
Gelden de nieuwe belastingvrijstellingen volgens § 3a EStG en § 7b GewStG ook voor oude gevallen?
Volgens de opvatting van de BFH zijn de wettelijke vrijstellingsregelingen in § 3a EStG en § 7b GewStG niet van toepassing op oude gevallen, dus op saneringen met schuldkwijtscheldingen van vóór de inwerkingtreding van de nieuwe regeling. Betrokken ondernemingen kunnen zich dus noch op het verworpen Sanierungserlass, noch op de nieuwe voorschriften beroepen.
Waarom is het Sanierungserlass in strijd met het beginsel van wetmatigheid van bestuur?
Het beginsel van wetmatigheid vereist dat fiscale faciliteiten een wettelijke grondslag hebben. Het Sanierungserlass was echter slechts een bestuurlijke richtlijn van het BMF zonder wettelijke machtiging en verleende materiële billijkheidsmaatregelen forfaitair voor een hele categorie gevallen. Daarmee vervulde het bestuur een taak die volgens de BFH uitsluitend aan de wetgever toekomt.