Het Europese Hof van Justitie heeft bij arrest van 14-05-2019 geoordeeld dat de Europese lidstaten werkgevers moeten verplichten de arbeidstijden van werknemers volledig te registreren, omdat alleen zo gewaarborgd kan worden dat de arbeidstijden worden nageleefd en de gezondheidsbescherming van werknemers is gewaarborgd. Het HvJ verplicht werkgevers daarmee een systeem in te voeren dat de dagelijkse arbeidstijd van medewerkers meet. Zonder een dergelijk systeem is het moeilijk te realiseren dat werknemers daadwerkelijk profiteren van de dagelijkse en wekelijkse minimumrusttijden en de bovengrens voor de gemiddelde wekelijkse arbeidstijd. Het HvJ is van oordeel dat het zonder zo'n systeem voor werknemers niet mogelijk is hun rechten af te dwingen. Bovendien maakt een dergelijk systeem het voor werknemers eenvoudiger om aan te tonen dat rusttijden niet worden nageleefd of arbeidstijden worden overschreden, en biedt het autoriteiten en rechtbanken een doeltreffend controlemiddel. Het HvJ stelt uitdrukkelijk vast dat alle werknemers onder deze regeling vallen: zowel voltijd- als deeltijdwerknemers, mobiele werknemers en ook werknemers in het thuiskantoor. Voor werkgevers betekent dit dat arbeidstijdmodellen moeten worden aangepast en heroverwogen. Op dit moment bestaat in het Duitse recht uitsluitend de verplichting op grond van § 16 Abs. 2 zin 1 ArbZG om de arbeidstijd die de werkdagelijkse arbeidstijd overschrijdt te registreren, dat wil zeggen overuren, zondags- en feestdagenarbeid. Een verdergaande registratieverplichting bestaat momenteel in het Duitse recht niet, behalve voor de in § 17 MiLoG genoemde economische sectoren. Volgens het HvJ moet voortaan echter de volledige arbeidstijd van werknemers worden gedocumenteerd, zodat eventueel reeds bestaande tijdregistratiemodellen, individuele afspraken en flexibele arbeidstijdmodellen opnieuw moeten worden vormgegeven. Voor de digitale arbeidswereld vormt het arrest van het HvJ een stap terug. De voorschriften van de Arbeitszeitgesetz zijn in veel opzichten niet meer verenigbaar met de moderne arbeidstijdmodellen, zodat dit arrest de reeds breed beleefde en gewenste flexibiliteit van arbeidstijden sterk inperkt. Vast staat dat de Duitse wetgever het HvJ-arrest nu in nationaal recht moet omzetten. Af te wachten is echter hoe de Duitse wetgever de verplichting tot arbeidstijdregistratie zal vormgeven. Het HvJ heeft namelijk uitdrukkelijk vermeld dat het aan de lidstaten is om concrete modaliteiten van de uitwerking vast te stellen en daarbij rekening te houden met de bijzonderheden van het werkterrein en de omvang van bepaalde ondernemingen. Zoals altijd blijft het in het arbeidsrecht spannend!
Veelgestelde vragen
Veelgestelde vragen
Wat heeft het HvJ-EU op 14-05-2019 over arbeidstijdregistratie beslist?
Het HvJ-EU heeft beslist dat de EU-lidstaten werkgevers moeten verplichten om de volledige dagelijkse arbeidstijd van hun werknemers systematisch te registreren. Alleen zo kan de naleving van de maximale arbeidstijden en minimale rusttijden alsook de bescherming van de gezondheid van werknemers worden gewaarborgd. Werkgevers moeten daarom een objectief, betrouwbaar en toegankelijk tijdregistratiesysteem invoeren.
Welke groepen werknemers vallen onder de verplichting tot tijdregistratie?
Volgens de uitspraak van het Europese Hof van Justitie geldt de verplichting tot registratie van de arbeidstijd voor alle werknemers. De arbeidstijden moeten worden geregistreerd van zowel voltijd- als deeltijdmedewerkers, alsook van mobiele werknemers en thuiswerkers.
Hoe is de arbeidstijdregistratie tot nu toe in het Duitse recht geregeld?
Volgens § 16 Abs. 2 Satz 1 ArbZG hoeven werkgevers tot dusver alleen de arbeidstijd vast te leggen die de wettelijke dagelijkse arbeidstijd overschrijdt, dus overuren en werk op zon- en feestdagen. Een volledige registratieplicht bestaat in het Duitse recht momenteel uitsluitend voor de in § 17 MiLoG genoemde economische sectoren.
Welke gevolgen heeft het arrest van het Europese Hof van Justitie voor bestaande arbeidstijdmodellen?
Werkgevers moeten hun huidige tijdregistratiemodellen, individuele afspraken en flexibele arbeidstijdmodellen toetsen en zo nodig opnieuw vormgeven. Vooral bij moderne, flexibele werkvormen kan de volledige registratie van de arbeidstijd tot aanzienlijke beperkingen leiden en vormt daarmee een stap terug voor de digitale werkomgeving.
Hoe moet de uitspraak van het HvJ-EU worden omgezet in Duits recht?
De Duitse wetgever is verplicht de eisen van het HvJ-EU om te zetten in nationaal recht. Het HvJ-EU heeft de lidstaten daarbij uitdrukkelijk beoordelingsruimte gegeven om de concrete modaliteiten vast te leggen en passend rekening te houden met de bijzonderheden van het werkterrein en de bedrijfsomvang.