In de onderliggende casus benoemde zich in 2005 een nieuwe bestuurder voor de betreffende GmbH, ontsloeg de oorspronkelijke bestuurder direct en verkocht op dezelfde dag de voorraad, de winkelinrichting en het wagenpark van de GmbH. Kort daarna werd voor de GmbH faillissement aangevraagd. Het Finanzamt ging hier uit van een zogenoemde georganiseerde "Firmenbestattung" (bedrijfsbegrafenis), zodat alle besluiten, en daarmee ook het ontslag van de oorspronkelijke bestuurder, nietig zouden zijn en deze daarom zijn fiscale verplichtingen zou hebben geschonden en nu op grond van §§ 34 en 69 AO als aansprakelijke schuldenaar in aanmerking zou komen.
Bestuurdersaansprakelijkheid voor openstaande belastingschulden Volgens vaste rechtspraak van de BFH moet bij een aansprakelijkstelling worden getoetst of en in hoeverre de bestuurder tot aan zijn ontslag de benodigde middelen voor de voldoening van de belastingschulden opzij had moeten leggen. De voorgaande instantie, het bevoegde Finanzgericht, heeft zich uitvoerig beziggehouden met de vraag naar de "Firmenbestattung". In het bijzonder heeft het de door het FA als typische aanwijzingen van een "Firmenbestattung" beschouwde omstandigheden afgewogen: de overdracht van de aandelen aan een niet meer traceerbare overnemer, het gelijktijdige ontslag van de bestuurder en de overname van het bedrijf door een derde met omzeiling van een geordend faillissement. Naar het oordeel van het FG, dat door de BFH niet kan worden aangetast, "is door de gekozen constructie een extra aansprakelijke schuldenaar ontstaan en is het verhaalssubstraat van de doorlopende onderneming behouden gebleven. Daarom is op zijn minst twijfelachtig of de gekozen constructie heeft gediend tot het wegsluizen van vermogen van de GmbH en daarmee tot benadeling van schuldeisers." De BFH is dus gebonden aan het oordeel van het FG dat hier geen sprake is van een "Firmenbestattung". Het aansprakelijk stellen van een bestuurder (Geschäftsführerhaftung) door het Finanzamt is per saldo een veelgebruikt middel om op grond van §§ 34, 69 AO openstaande belastingschulden bij de wettelijke vertegenwoordiger te verhalen. Daarvoor moet echter sprake zijn van een verwijtbare schending van de fiscale verplichtingen. Mocht ook u met een dergelijke aansprakelijkstelling worden bedreigd, dan staan wij u graag met onze specialistische expertise in het belastingrecht en ondernemingsrecht ter zijde en helpen wij u de gestelde vordering af te weren.
Veelgestelde vragen
Veelgestelde vragen
Wanneer is een GmbH-bestuurder persoonlijk aansprakelijk voor belastingschulden van de vennootschap?
Op grond van §§ 34, 69 AO is de bestuurder als wettelijk vertegenwoordiger persoonlijk aansprakelijk wanneer hij zijn fiscale verplichtingen verwijtbaar (opzettelijk of grof nalatig) schendt en daardoor belastingvorderingen onbetaald blijven. Vereist is dus niet alleen het niet-betalen van de belastingen, maar een concrete verwijtbaarheid van de bestuurder. De Duitse belastingdienst (Finanzamt) maakt veelvuldig gebruik van deze aansprakelijkheid om openstaande belastingschulden bij de vertegenwoordiger te innen.
Wat betekent een zogenoemde 'Firmenbestattung' (bedrijfsbegrafenis) volgens de rechtspraak van het BFH?
Met 'Firmenbestattung' worden constructies bedoeld waarbij een GmbH bewust aan een ordelijke insolventieprocedure wordt onttrokken, bijvoorbeeld door overdracht van de aandelen aan een onvindbare verkrijger, gelijktijdige wisseling van de bestuurder en overdracht van het bedrijfsvermogen aan derden. Doel is doorgaans de benadeling van schuldeisers. Is er sprake van een dergelijke Firmenbestattung, dan kunnen de onderliggende besluiten nietig zijn, waardoor de oorspronkelijke bestuurder in functie blijft en aansprakelijk blijft.
Moet een bestuurder middelen reserveren voor de betaling van toekomstige belastingschulden?
Ja, volgens vaste rechtspraak van het BFH rust op de bestuurder de plicht om tot aan zijn ontslag voldoende middelen beschikbaar te houden voor de betaling van reeds ontstane of voorzienbare belastingschulden. Schendt hij deze zorgplicht om middelen te reserveren, dan kan dit een verwijtbare plichtsverzaking opleveren die leidt tot aansprakelijkheid op grond van §§ 34, 69 AO.
Wanneer is de BFH gebonden aan de feitelijke vaststellingen van het Finanzgericht inzake een Firmenbestattung?
De BFH is als cassatie-instantie in beginsel gebonden aan de feitelijke vaststellingen en de waardering daarvan door het Finanzgericht, voor zover er geen procedurefouten of schendingen van logische denkregels worden aangevoerd. Oordeelt het FG op basis van de aanwijzingen dat er geen sprake is van een Firmenbestattung – bijvoorbeeld omdat er verhaalsvermogen behouden bleef – dan kan de BFH dit niet zonder meer corrigeren.
Welke gevolgen heeft de rechtsgeldigheid van het ontslag van de bestuurder voor de aansprakelijkheid?
Is het ontslag rechtsgeldig, dan eindigt daarmee in beginsel de verantwoordelijkheid van de voormalige bestuurder voor belastingvorderingen die daarna ontstaan. Wordt het ontslag daarentegen wegens een zogenoemde 'Firmenbestattung' (verhulde liquidatie) als nietig beschouwd, dan blijft de oorspronkelijke bestuurder in functie en kan hij verder voor plichtsverzuim worden aangesproken. De rechtsgeldige beëindiging van het bestuurderschap is daarom doorslaggevend voor de afbakening van de aansprakelijkheid.