Het Finanzgericht (FG) Münster heeft (bij uitspraak van 29-03-2017 - 7 K 3675/13 E, G, U) een op Microsoft Access gebaseerd systeem als manipulatiegevoelig beoordeeld (cassatie niet toegestaan). Daarbij heeft het zich principieel uitgesproken over de vraag onder welke voorwaarden een pc-gestuurd kassasysteem bij uitzondering als niet-manipuleerbaar kan worden aangemerkt.
Feiten:
De eiser exploiteerde in de litigieuze jaren twee kapsalons en registreerde de contante ontvangsten via een pc-gestuurde kassasoftware, die ook over andere functies zoals klantenbestand of agendabeheer beschikte. In het kader van een boekenonderzoek had de eiser geen programmeerprotocollen voor de kassa overgelegd, waarop de Belastingdienst aanzienlijke bijschattingen op de omzet en winst van de eiser voor de jaren 2007 tot en met 2009 doorvoerde. Hieraan legde zij een contantgeldverkeersberekening alsmede een calculatie van "chemische omzet" ten grondslag. De calculatie is gebaseerd op de beoordeling van een deel van de goedereninkoop voor 2007.
Beslissing en motivering van het FG Münster:
-
Er was een deskundigenrapport dat tot de conclusie kwam dat het door de eiser gebruikte Microsoft Access-systeem vanwege de koppeling van verschillende databasebestanden slechts moeilijk te manipuleren is. Een latere manipulatie zou echter door geschoolde personen met ICT-kennis respectievelijk met inzet van overeenkomstige programma's ook achteraf en zonder traceerbaarheid mogelijk zijn.
-
Aangezien de kassaboekhouding van de eiser niet conform de regels was, zou de Belastingdienst in beginsel een schattingsbevoegdheid hebben. Bij contantgeld-intensieve ondernemingen die programmeerbare, elektronische kassasystemen gebruiken, vormt het ontbreken van de programmeerprotocollen een ernstig formeel gebrek.
-
De eiser kan zich er ook niet op beroepen dat zijn kassasysteem bij uitzondering geen manipulatiemogelijkheden biedt. Op grond van de uitkomst van het deskundigenrapport is de Senat er veeleer van overtuigd dat in het systeem manipulaties kunnen worden uitgevoerd.
-
Door wie of met welke inspanning een manipulatie daarbij mogelijk is, is hierbij niet relevant. De door de eiser gebruikte software biedt, ongeacht of zij reeds voor een "normale" gebruiker manipuleerbaar is of dat deze eerst een IT-specialist moet inschakelen, geen waarborg voor de volledige registratie van alle inkomsten.
-
Voorwaarde voor een correcte kassa is volgens de rechtspraak van de BFH dat deze geen manipulatiemogelijkheden biedt, en wel ongeacht of de eiser daadwerkelijk manipulaties heeft uitgevoerd.
-
De bijschattingen wegens de gebreken in de kassaboekhouding dienen qua hoogte slechts te worden beperkt tot veiligheidsopslagen van 7,5% van de aangegeven omzet, aangezien de contantgeldverkeersberekening naar het oordeel van het FG niet als grondslag kan dienen. In het onderhavige geval had de Belastingdienst namelijk noch begin- noch eindsaldi vastgesteld; bovendien had zij niet aangegeven op grond van welke feiten de kosten van levensonderhoud waren bepaald. Ook de calculatie van de "chemische omzet" zou tot een niet-sluitend en buiten de officiële richttarieven liggend resultaat hebben geleid. Dat zou eventueel kunnen worden verklaard doordat de beoordelingen slechts steekproefsgewijs hadden plaatsgevonden.
Bron: FG Münster (online)
Veelgestelde vragen
Veelgestelde vragen
Wanneer wordt een pc-gestuurd kassasysteem als manipulatiegevoelig beschouwd?
Een pc-gestuurd kassasysteem is al manipulatiegevoelig wanneer achteraf wijzigingen mogelijk zijn zonder dat deze traceerbaar zijn – ongeacht of alleen IT-specialisten of ook gewone gebruikers dergelijke manipulaties zouden kunnen uitvoeren. Het FG Münster (uitspraak van 29-03-2017, 7 K 3675/13) heeft duidelijk gemaakt dat ook een op Microsoft Access gebaseerd systeem niet aan deze eis voldoet. Bepalend is de abstracte mogelijkheid tot manipulatie, niet of er daadwerkelijk is gemanipuleerd.
Welke gevolgen heeft het ontbreken van programmeerprotocollen bij elektronische kassa's?
Bij kasintensieve bedrijven met programmeerbare elektronische kassasystemen vormt het ontbreken van de programmeerprotocollen een ernstig formeel gebrek in de kasadministratie. Dit gebrek geeft de Finanzamt de bevoegdheid tot schatting volgens § 162 AO. Belastingplichtigen dienen daarom alle installatie-, programmeer- en wijzigingsprotocollen van de kassa volledig te bewaren.
Is het voldoende als kassasoftware alleen door specialisten te manipuleren is?
Nee. Volgens het FG Münster is het irrelevant door wie of met welke inspanning manipulatie mogelijk is. Ook wanneer alleen een geschoolde IT-specialist met aanvullende programma's gegevens onopgemerkt zou kunnen wijzigen, voldoet de software niet aan de eisen van een correcte kassa. Doorslaggevend is uitsluitend dat de volledige registratie van alle ontvangsten technisch gewaarborgd moet zijn.
Hoe hoog mogen bijschattingen bij gebreken in de kasadministratie zijn?
Het FG Münster beperkte de bijschatting in deze zaak tot een veiligheidsopslag van 7,5 % van de aangegeven omzet, omdat de door het Finanzamt uitgevoerde kasstroomberekening en de calculatie van afzonderlijke omzetonderdelen niet sluitend waren. Een kasstroomberekening vereist met name de vaststelling van begin- en eindsaldi en navolgbare kosten van levensonderhoud. Steekproefcalculaties buiten de officiële richtcijfers dienen kritisch te worden beoordeeld.
Moet aan de belastingplichtige een daadwerkelijke manipulatie worden aangetoond?
Nee. Volgens de BFH-rechtspraak volstaat het voor het verwerpen van de kasadministratie dat het systeem überhaupt manipulatiemogelijkheden biedt. Een concreet bewijs van daadwerkelijke manipulaties door de belastingplichtige is niet vereist. Daarmee is reeds de abstracte technische kwetsbaarheid van het kassasysteem voldoende om een schattingsbevoegdheid van het Finanzamt te rechtvaardigen.